Thông tin tại Hội thảo đánh giá kết quả hoạt động của hệ thống giám sát cúm quốc gia vừa diễn ra tại Hà Nội cho biết sau hơn 5 tháng kể từ khi phát hiện ca nhiễm đầu tiên, tỷ lệ nhiễm cúm A/H1N1 tại một số điểm giám sát đã lên đến 100%.

Liên quan đến diễn biến dịch, PGS.TS Nguyễn Trần Hiển (ảnh), Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương, cho biết:

Ảnh: Thúy Anh

- Đến nay, cả 7 vùng sinh thái đều phát hiện cúm A/H1N1 mới gây đại dịch. Kể từ khi phát hiện được ca đầu tiên qua giám sát cúm quốc gia, số ca nhiễm cúm A/H1N1 đại dịch liên tục gia tăng và chiếm ưu thế hơn hẳn so với cúm thông thường. Đặc biệt, trong các tuần gần đây, tỷ lệ nhiễm cúm A/H1N1 trong số các ca nhiễm cúm trung bình chiếm đến gần 97%, nhiều điểm lên đến 100%. Kết quả đó thể hiện cúm A/H1N1 đã lan rất rộng trong cộng đồng. Ở Hoa Kỳ, người ta ước tính khoảng 16% dân số nước này nhiễm cúm A/H1N1. Còn tại VN, nếu ước tính khiêm tốn với tỷ lệ 10% dân số, thì số nhiễm hiện nay có thể cũng lên đến 7-8 triệu người.

* Vậy cộng đồng nên ứng phó như thế nào với diễn biến dịch như hiện nay?

- Mặc dù ca tử vong được báo cáo (50 ca) là rất thấp so với số nhiễm cúm A/H1N1 ước tính. Tuy nhiên, không loại trừ còn các trường hợp tử vong khác do cúm không được giám sát, báo cáo. Ngoài việc nâng cao ý thức phòng bệnh đã được khuyến cáo như thường xuyên vệ sinh cá nhân, chế độ dinh dưỡng đảm bảo... với đối tượng nguy cơ cao, khi có biểu hiện cúm cần đến ngay cơ sở y tế để được điều trị thuốc kháng vi-rút mà không đợi xét nghiệm xác định. Với người khỏe mạnh, thông thường bệnh có thể tự khỏi. Tuy nhiên, sau 2 - 3 ngày triệu chứng cúm không cải thiện cần đến cơ sở y tế.

Trong khi cúm A/H1N1 có tỷ lệ lây nhiễm cao, thì VN đang đối mặt với sự trở lại của cúm A/H5N1. Tỷ lệ tử vong do cúm A/H5N1 tại VN rất cao, riêng năm 2003 và 2009, các ca nhiễm cúm A/H5N1 được phát hiện đều tử vong. Phần lớn những trường hợp này có tiếp xúc gần với gia cầm ốm chết trước khi khởi bệnh. Số ca tử vong do cúm A/H5N1 cao do việc giám sát phát hiện cúm trên gia cầm còn kém, người bệnh chậm đến các cơ sở y tế sau khi bệnh khởi phát. (PGS.TS Nguyễn Trần Hiển)

* Các cúm gây đại dịch trong quá khứ hiện đã trở thành cúm thông thường. Theo ông, cúm đại dịch mới sau bao lâu thì được coi là cúm thông thường?

- Một cúm đại dịch trở thành thông thường khi đã lưu hành trên diện rộng với tỷ lệ tử vong ở mức thấp. Tuy nhiên, với cúm A/H1N1 gây đại dịch hiện vẫn chưa thể đưa ra nhận định khả quan nào. Vì theo kinh nghiệm, vụ đại dịch thường trải qua 2 - 3 làn sóng. Làn sóng thứ hai thường mạnh hơn làn sóng thứ nhất, tử vong cũng cao hơn. Với vụ dịch này, chúng ta phải chờ đợi thêm ít nhất qua mùa hè tới. Vi-rút này hiện vẫn được cảnh báo là có thể biến chủng nguy hiểm vì nguy cơ kết hợp với vi-rút cúm gia cầm A/H5N1. Sẽ đặc biệt nguy hiểm nếu vi-rút mới có khả năng lây lan nhanh của vi-rút H1N1 và độc lực mạnh của H5N1 (trong năm 2009, tỷ lệ tử vong do vi-rút cúm A/H5N1 là 100%).

* Thưa ông, việc chuẩn bị cho tiêm vắc-xin cúm A/H1N1 sẽ được thực hiện như thế nào, sau khi có thông tin về các tai biến nặng sau tiêm? Có chống chỉ định tiêm?

- Hiện tại vắc-xin phòng cúm A/H1N1 từ nguồn viện trợ vẫn chưa về đến VN. Trước tiêm cũng sẽ tiến hành thử nghiệm lâm sàng về an toàn. Các địa phương hiện đang lập kế hoạch chi tiết, lên danh sách người tiêm. Trước khi tiêm rộng rãi sẽ tiêm thí điểm tại một số địa phương, trước hết là các thành phố lớn. Giống như với tiêm phòng vắc-xin khác, tiêm vắc-xin cúm A/H1N1 cần tuân thủ đầy đủ các quy trình về an toàn tiêm chủng, trong đó có theo dõi phản ứng sau tiêm.

Trong thư thỏa thuận khi viện trợ vắc-xin cúm A/H1N1 cho VN, Tổ chức Y tế thế giới đã nêu các chỉ định tiêm và chống chỉ định tiêm theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Cụ thể tại VN, dịp này chúng ta lựa chọn tiêm cho phụ nữ mang thai nhưng với người mang thai trên 3 tháng. Không tiêm cho người đang có bệnh cấp tính, sốt, người dị ứng với trứng gà, dị ứng với thành phần của vắc-xin.

Liên Châu
(thực hiện)